گازوئیل و کاربردهای آن

گازوئیل چیست؟

گازوئیل یا همان نفت گاز، نوعی سوخت دیزل از انواع سوخت های فسیلی حاصل از تقطیر جرء به جزء نفت خام در پالایشگاه ها با کاربردهای مختلفی مانند تولید انرژی، سوخت نیروگاه ها و وسایل نقلیه سنگین مانند اتوبوس و کامیون ها، کشتی ها، سیستم های گرمایشی، تجهیزات کشاورزی و ... می باشد. گازوئیل با چگالی و انرژی بالاتر نسبت به بنزین و نقطه جوش 250 الی 385 درجه سانتی گراد، برای استفاده در موتورهای دیزلی و تاسیسات حرارتی بسیار مناسب است. تولید گازوئیل به دلیل برخورداری از گوگرد و آروماتیک ها در ساختار خود، با استانداردهای تولید به صورت کم گوگرد تولید می شود و یا از سوخت های جایگزین مانند زیست دیزل، BTL و GTL استفاده می گردد.

گازوئیل، برش هیدروکربنی متشکل از 14 الی 20 اتم کربن و قابل تولید از برج تقطیر خلا و اتمسفری در پالایشگاه هایی از جمله پالایشگاه نفت لاوان، پالایشگاه اصفهان ( بزرگترین تولیدکننده گازوئیل در ایران )، پالایشگاه نفت ستاره خلیج فارس، پالایشگاه نفت شازند اراک، پالایشگاه کرمانشاه و ... با چگالی بالا و انرژی بیشتر موجود در هر لیتر نسبت به بنزین و در پی آن کاهش دفعات سوخت گیری خودروهای دیزلی می گردد، به طوری که این خودروها قادر خواهند بود تا مسافتی یکسان رابا مقدار کمتر نسبت به خودرو بنزینی طی کند. قیمت گازوئیل به دلیل نیاز به تصفیه کمتر، از قیمت بنزین کمتر است. گازوئیل در حالت خالص، مایعی بی رنگ است که برای قابل تشخیص بودن آن از سایر فرآورده ها، رنگ آن را به قهوه ای تیره تغییر می دهند. 

گازوئیل دارای ویژگی های زیر می باشد:

عدد ستان: عدد ستان گازوئیل، پارامتری مشابه عدد اکتان بنزین می باشد. عدد ستان گازوئیل نشان دهنده سرعت احتراق و آزادسازی انرژی آن می باشد، بیدن صورت که با افزایش عدد ستان، عمل احتراق و عملکرد بهتر موتورهای دیزلی برای حمل بارهای سنگین می شود. عدد ستان گازوئیل باید در بازه حداقلی 48 الی 55 باشد تا موتور به نرمی کار کند. در صورت پایین بودن عدد ستان گازوئیل، علاوه بر کاهش کیفیت احتراق، در نوک تزریق کننده نیز کک تولید می شود.

چگالی: چگالی گازوئیل بر اساس مقدار ترکیبات نفتی و آروماتیکی  متغییر است اما به طور استانداردها در بازه 0.81 الی 0.86 کیلوگرم بر لیتر قرار دارد. 

گرانروی: گرانروی یا ویسکوزیته به میزان مقاومت سیالات در برابر جاری شدن گفته می شود. به طور کلی گرانروی گازوئیل از بنزین بیشتر است. گرانروی گازوئیل باید بر اساس استاندارد بین المللی در بازه 12 الی 40 سانتی استوک باشد، چراکه بالا بودن بیش از حد این مقدار، افت فشار در لوله ها، تجهیرات، پمپ ها و ... را به همراه خواهد داشت.

انواع سوخت دیزل: 

❖ گازوئیل نفتی

❖ بیو دیزل

❖ روغن و چربی های هیدروژنه

❖ دیزل مصنوعی

❖ دی متیل اتر (DME)

❖ زیست دیزل

تفاوت گازوئیل با بنزین

 گازوئیل به عنوان سوخت خودروهای سنگین از جمله اتوبوس ها، کشتی ها، کامیون ها استفاده می شوند، در حالی که بنزین برای خودرو های شخصی به کار می رود.

 گازوئیل به علت چگالی بالاتر نسبت به بنزین، انرژی بالاتری داشته و علی رغم مصرف کمتر، مسافت بیشتری را طی می کند.

 گازوئیل و بنزین هردو با تغییر در ساختار برش های سنگین تر نفت خام در واحد های کراکینگ، ککینگ و هیدروکراکینگ بدست می آیند.

 رنگ گازوئیل تیره تر از رنگ بنزین بوده و هر کدام از زنجیره کربنی متفاوتی تشکیل شده اند.

 گازوئیل دارای گرانروی بالاتر و فراریت کمتری نسبت به بنزین است.

پالایشگاه های تولید کننده گازوئیل در ایران:

❖ پالایشگاه آبادان

❖ پالایشگاه اصفهان

❖ پالایشگاه تبریز

❖ پالایشگاه شیراز

❖ پالایشگاه تهران

❖ پالایشگاه پارس

❖ پالایشگاه بندرعباس

❖ پالایشگاه لاوان